شهرنوین

حسابداری

حسابداری حقوق و دستمزد

ضرورت بکارگیری نرم افزارهای مالی زمانی نمود پیدا می کند که لازم باشد محاسبات پیچیده در کوتاهترین زمان ممکن و پرهیز از هر گونه خطا صورت گیرد. سند حسابداری حقوق و دستمزد نمونه بارزی از همین محاسبات می باشد که مسئولین مالی همیشه درگیر آن می باشند.

مهم ترین دستاورد این مقاله ارائه آسان و کامل، مطابق استانداردهای حسابداری از روند ثبت سند حسابداری حقوق و دستمزد در سیستم های مالی می باشد. صدور اسناد حسابداری مربوط به حقوق و دستمزد به ثبت های طی ماه، ثبت های لیست حقوق و دستمزد در پایان هر ماه و ثبت های پرداخت های مربوط به حقوق و دستمزد طبقه بندی می شوند. که نحوه ثبت هر کدام به صورت مجزا در این مقاله توضیح داده شده است. بایگانی این اسناد از جهت دسترسی سریع و رجوع بهتر به مدارک فیزیکی مورد اهمیت قرار می گیرد که خود شامل بایگانی جاری و مدت دار می باشد که در این مقاله بایگانی را به صورت تفکیکی در سه بخش مورد بحث قرار داده شده است و توضیحات اجمالی از نحوه محاسبه حقوق ماهانه کارکنان یک سازمان طبق قانون وزارت کار بیان شده است.

در حسابداری حقوق و دستمزد بعلت تراکم و استمرار اطلاعات، نحوه پردازش اطلاعات و اهمیت سرعت و صحت آن از اتوماسیون استفاده می شود. اطلاعاتی نظیرنرخ ساعتی و یا روزانه حقوق و دستمزد که ممکن است برای مدت مدیدی تغییر نکند و همچنین برنامه های نظیر نحوه محاسبه کسورات مالیات و حق بیمه صندوق تأمین اجتماعی که در طول سال قوانین آن ثابت می باشد را بهتراست درحافظه کامپیوتر ذخیره نموده. با استفاده از این اطلاعات می توان محاسباتی مانند حقوق و دستمزد ناخالص، کسورات، تعیین حقوق و دستمزد خالص و بروز در آوردن سابقه هر کارمند و کارگر رابه طور الکترونیکی انجام داد.

اهمیت سیستم:
از آنجایی که هزینه حقوق و دستمزد خارج مربوط به آن در حد بالایی از هزینه های هر مؤسسه را تشکیل می دهد ضروری است در این سیستم پیش بینی های لازم برای حصول اطمینان از پرداخت صحیح حقوق ودستمزد بعمل می آید.
از سویی دیگر حسابداری حقوق و دستمزد باید بنحوی طراحی شود که اطلاعات لازم را بسرعت گرد آوری کسورات لازم را محاسبه و رقم خالص قابل پرداخت به هر یک از کارکنان را محاسبه نموده و تدابیر مناسبی برای جلوگیری از پرداخت بع افراد واهی و سایر انواع سوء استفاده فراهم نماید.
برای رعایت قانون، کار فرما موظف است اطلاعات لازم در مورد کارکنان و میزان حقوق و مزایای آنان را به مراجع ذیصلاح ارسال نماید.
در ایران طبق قانون مالیات بر درآمد کار فرما موظف است اسامی کارکنان و مشخصات آنهارا به حوزه های مالیاتی محل ارسال و مالیات متعلق به کارکنان را به حساب مخصوصی واریز نماید.
بعلاوه طبق قوانین تأمین اجتماعی لازم است هر ماه اسامی کارکنان و میزان حقوق و دستمزد آنها طی لیستی به ادارات تأمین اجتماعی محل تسلیم و حق بیمه سهم کارمند و کارفرما به حسابهای مخصوص واریز گردد.
باید توجه داشت که حسابداری حقوق و دستمزد تنها کارکنان واحد تجاری را در بر گرفته و افرادی که به صورت پیمانکار وحق الزحمه بگیر در واحد تجاری ارائه خدمت می نمایند را شامل نمی شود.
مبالغ پرداختی به این دسته از کارکنان تحت عنوان حق الزحمه یا عناوین دیگر تلقی شده و بخشی از حقوق و دستمزد مؤسسه محسوب نمی گردد.

بیشتر بخوانیم: روش های حسابداری پیمانکاری

نحوه صدور سند حسابداری حقوق و دستمزد
ثبت سند حسابداری حقوق و دستمزد از اصلی ترین اسناد ثبتی در حسابداری می باشد و در پایان هر ماه به عنوان آخرین سند ثبت می گردد. جهت انجام امور ثبتی این سند نیازمند محاسبه حقوق و دستمزد می باشد و نتیجه ای که از ثبت این محاسبات بدست می اید، اطلاعات اولیه ثبت سند است.یکی از اسناد مفصل در حسابداری سند حقوق و دستمزد می باشد.
پیش از ثبت سند حسابدرای حقوق و دستمزد باید محاسبات حقوق و دستمزد انجام شده باشد.نتیجه محاسبات حقوق و دستمزد جهت ثبت سند در نرم افزار حسابداری مورد استفاده قرار می گیرد.
سند حقوق و دستمزد یک سند هزینه ای می باشد، بخش عمده این سند مربوط به ثبت بدهکار هزینه های پرسنلی می شود و در طرف بستانکار ثبت جاری کارکنان سازمان بیمه و مالیات را خواهیم داشت.

فهرست حقوق و دستمزد جهت سند
در ابتدا ثبت سند حسابداری به عنوان هزینه های عملیاتی سازمان نیازمند محاسبه حقوق و دستمزد طبق قوانین کار تعیین شده وزارت کار ثبت می شود. پارامترهای حقوق در محاسبه حقوق ماهانه به صورت معین در سر فصل حساب کل (هزینه های حقوق و دستمزد ) با عنوان بدهکار ثبت می گردد. در صورتی که شرکت به صورت پروژه ای فعالیت می کند، باید تمامی هزینه ها را به گونه ای در اسناد حسابداری ثبت کرد، که بتوان به صورت تفکیک هر پروژه و به صورت تجمیعی از کل پروژه ها بدست آورد. بدین منظور لازم است که تمامی هزینه ها را به تفکیک پروژه در سطح تفضیلی با عنوان هزینه حقوق ثبت گردد.

ثبتهای حسابداری حقوق و دستمزد
1- ثبت بدهکار سند حقوق و دستمزد
پارامتر های حقوق بر اساس هر شرکت متفاوت است این پارامتر ها شامل حقوق کارکرد، حق مسکن، حق اولاد، اضافه کار، نوبت کاری و … می باشد.
تعریف این پارامتر ها در حسابداری بصورت معین در سرفصل کل هزینه حقوق و دستمزد صورت می گیرد بنا به تشخیص حسابدار این پارامتر ها ممکن است بصورت تجمیع چند پارامتر در یک معین نیز ثبت گردد.
بخشی دیگر از هزینه حقوق بیمه سهم کارفرما و بیمه بیکاری می باشد که شامل 23 درصد حقوق مشمول بیمه می باشد. پس در طرف بدهکار داریم:
هزینه حقوق کارکرد
هزینه ماموریت
بن کارگری
اضافه کار

23 درصد بیمه سهم کارفرما
در صورتی که شرکت پروژه یا مرکز هزینه داشته باشد این هزینه ها در سطح تفصیلی به تفکیک مراکز هزینه ثبت خواهند شد. تفکیک هزینه حقوق در سطح تفصیل کمک زیادی به محاسبه هزینه پروژه ها خواهد کرد.
نکته : اگر مرکز هزینه دارید حتما در سطح تفصیل هزینه حقوق از مراکز هزینه استفاده کنید.
2- ثبت بستانکار سند حقوق و دستمزد
در قسمت بستانکار سند حقوق و دستمزد مطالبات کارکنان (از جمله مساعده ها و علی الحساب ها و ... ) که به مبلغ حقوق در سر فصل کل حساب های دریافتنی بستانکار می شود و سایر بستانکاران ( از جمله بستانکاران تجاری و غیر تجاری ) که اداره دارایی (به مبلغ کسورات حقوق) و اداره تامین اجتماعی (به جمع مبالغ 7% سهم بیمه شده، 3% بیمه بیکاری - البته معافیت بیمه ای مد نظر باید گرفته شود برای مثال سهام دار از بیمه بیکاری معافبت دارد و 20% سهم کارفرما )در معین با سر فصل اداره دارایی و اداره تامین اجتماعی در زیر مجموعه حساب کل بستانکاران غیر تجاری - دولتی ثبت می گردد.
هنگام ثبت سند:
جاری کارکنان به مبلغ حقوق قابل پرداخت بستانکار می شود.
بستانکاران غیر تجاری – مالیات حقوق و دستمزد به مبلغ کسورات مالیات بستانکار می شود.
بستانکاران غیر تجاری – سازمان تامین اجتماعی به جمع مبالغ 7% سهم بیمه شده، 3% بیمه بیکاری، 20% بیمه سهم کارفرما بستانکار می شود.
🔹جمع هزینه حقوق = مبلغ قابل پرداخت به کارکنان + مالیات + حق بیمه + بیمه تکمیلی

بیشتر بخوانیم: خدمات حسابداری شرکتهای خدماتی - بازرگانی

🔶 اثر جرائم و خسارات در سند حقوق و دستمزد
در محاسبات حقوق بخشی از کسورات بابت جرائم و خسارات ناشی از عملکرد کارکنان میباشد.
این جرائم توسط کارفرما پرداخت نمی شود و در نتیجه بعنوان هزینه ثبت نمی گردد.
جهت ثبت در سند حسابداری جرائم باید از هزینه های حقوق کسرشود یا بصورت بستانکار در سر فصل مجزا ثبت شود.

🔷 نحوه ثبت مساعده یا علی الحساب
بخشی از کسورات حقوق قابل پرداخت مساعده یا علی الحساب می باشد.
پرداخت مساعده یا علی الحساب اثر بر میزان هزینه حقوق در ثبت حسابداری ندارد این مبلغ قبلا توسط کارفرما پرداخت شده و میزان هزینه حقوق کارفرما را تغییر نمی دهد اما از مبلغ قابل پرداخت کسر می شود.
برای ثبت آن باید دقت داشت کارگری که مساعده گرفته در زمان پرداخت مساعده طی سند پرداخت بدهکار شده اگر مبلغ مساعده مجدد از میزان بستانکاری شخص کسر شود دوبار شخص را بدهکار کردیم و سند حقوق و دستمزد نیز بالانس نمی شود.
در نتیجه میزان بستانکاری جاری کارکنان مبلغ قابل پرداخت بعلاوه مساعده یا علی الحساب یا سایر موراد مشابه می باشد.
🚩معادله کلی سند حقوق و دستمزد
جمع هزینه حقوق – جرائم = حقوق قابل پرداخت + مالیات + انواع حق بیمه + مساعده و علی الحساب

‌ 🔶🔷 اضافه کاری در ماموریت
در مأموریت ها انجام کار اضافی منجمله کار در روز تعطیل یا جمعه و پرداخت فوق العاده اضافه کاری در صورتی که در این زمینه در کارگاه عرف و روالی وجود نداشته باشد موکول به توافق طرفین است و در این زمینه در قانون کار مقرراتی پیش بینی نشده است .
ضمناً حکم ماده 62 قانون کار در زمینه اجباری بودن تعطیل یک روز معین در ایام مأموریت نیز نافذ و جاری می باشد.
🔶به بیان دیگر اگر در کارگاه پرداخت اضافه کار روال باشد ، در صورت انجام کار اضافی در خارج از ساعات کار عادی در حین ماموریت با توافق کارفرما، اضافه کاری نیز محاسبه و پرداخت میگردد.
‌ 🔷🔶عدم محاسبه حق ماموریت برای کسانی که ماهیت شغلشان سفر است
کسانیکه از بدو استخدام و مطابق با قرارداد کار اولیه یا اقتضای شغل در حوزه فعالیت کارگاه بکار اشتغال و به این صورت شرایط کار مورد عمل را پذیرفته اند، رفت و آمد آنان در محدوده حوزه فعالیت کارگاه مشمول مأموریت موضوع ماده 46 قانون کار تلقی نمی شود.
بدیهی است چنانچه در این زمینه از قبل وجهی به کارگران پرداخت می شده است کما کان رویه معمول کارگاه به قوت خود باقی خواهد بود.

نمونه ای از ثبت صدور سند مساعده
برای مثال برای ثبت های طی ماه مانند مساعده می توان به این گونه عمل کرد که مساعده جز سر فصل حساب های دریافتنی لحاظ می شود و در ستون بدهکاران می باشد و در ادامه باید موجودی نقد و بانک را بستانکار این مبلغ مساعده قرار داد.
نمونه ثبت سند حسابداری مساعده
ردیف شرح حساب
1 حساب های دریافتنی - مساعده=بدهکار
2 نقد و بانک=بستانکار

نمونه ای از ثبت صدور سند وام
از دیگر کسورات حقوق و دستمزدوام کارکنان است. مبلغ اولیه به صورت وام به کارکنان سازمان تعلق می گیرد و بصورت اقساط به سازمان بر می گردد. بنابراین وام کارکنان بدهکار می شود و بانک به مبلغ وام داده شده بستانکار می گردد. لذا مبلغ قسط ماهانه بدهکار و وام کارکنان به مبلغ اقساط بستانکار می شود. در پایین یک نمونه از ثبت سند حسابداری وام نشان داده شده است.
نمونه ثبت سند حسابداری وام
ردیف شرح حساب
1 وام کارکنان=بدهکار
2 نقد و بانک =بستانکار
و نمونه ثبت سند برای پرداخت وام به صورت زیر می باشد.
نمونه ثبت سند حسابداری - پرداخت وام
ردیف شرح حساب
1 اقساط ماهانه وام =بدهکار
2 وام کارکنان ( به مبلغ قسط باید بستانکار شود.) =بستانکار

همانطور که در بالا گفته شد در پارامترهایی که در ستون بدهکاران ثبت می گردد نقد و بانک بستانکار میشود. مبالغی که به عنوان کسورات در فیش حقوقی لحاظ می گردد مانند مساعده و ... بر میزان هزینه حقوق کارفرمایان در ثبت اسناد حسابداری تاثیری ندارد، این مبالغ از مبالغ قابل پرداخت کسر می گردد. نکاتی که باید در این رابطه مد نظر داشت اینست که شخصی که مساعده گرفته در زمان پرداخت مساعده طی سند پرداخت بدهکار شده اگر مبلغ مساعده مجدد از میزان بستانکاری شخص کسر شود دوبار شخص را بدهکار کردیم و سند حقوق و دستمزد نیز بالانس نمی شود.در نتیجه میزان بستانکاری جاری کارکنان مبلغ قابل پرداخت بعلاوه مساعده یا علی الحساب یا سایر موراد مشابه می باشد.
جمع هزینه حقوق – جرائم = حقوق پرداختی به صورت ماهیانه + مالیات حقوق پرداختنی + انواع حق بیمه 30% + مساعده و دیگر کسورات به غیر از بیمه 7%
در رابطه با اینکه سند حقوق و دستمزد باید به صورت کلی باشد یا جزیی بستگی به سازمان و نیازهایش دارد ولی به طور کلی مزایا و برخی کسورات به تفکیک مراکز هزینه سند می خورد، برخی فیلدها مانند وام به تفکیک پرسنل و برخی مانند خالص پرداختنی به صورت کلی سند میخورد.

بیشتر بخوانیم: حسابرسی داخلی چیست؟

بایگانی سند حسابداری حقوق و دستمزد
تمامی اسناد مالی در حسابداری که دارای تاریخ و مبلغ می باشد، مربوط به روادید مالی سازمان می باشد که باید در جهت سهولت و سرعت دسترسی به اطلاعات و اسناد مربوطه طبقه بندی و بایگانی شود تا در صورت لزوم به آن رجوع شود. این طبقه بندی شام سه قسمت می باشد که قسمت اول شامل مدارک از اطلاعات شخصی و پرسنلی کارکنان سازمان و قراردادهای سالیانه آن ها می باشد و با عنوان پرونده بایگانی می شود. در قسمت دوم اسناد حقوق و دستمزد آیین نامه ها و بخشنامه های حقوق و دستمزد سال جاری می باشد و در قسمت سوم مدارک مربوط به محاسبه حقوق ماهیانه کارکنان که شامل اطلاعات دستگاه های کارت ساعت زنی و گزارشات از کسورات و اضافات پرداختنی هر ماه به تفکیک هر شخص می باشد. اطلاعات پرسنلی و پرونده ها در قسمت کارگزاری و اطلاعات سند حسابداری در سندهای حسابداری حقوق و دستمزد بایگانی می شوند. از جمله اسناد بایگانی می توان به آیتم های زیر اشاره کرد:

آیتم های حقوق و دستمزد برای بایگانی سند حسابداری
فهرست حقوق جهت صدور سند حسابداری

نحوه محاسبه حقوق ماهیانه
( ماده 37 قانون کار ) - برابر مفاد قانون مدنی جمهوری اسلامی ، ماه شمسی 30 روز است، لذا در قانون کار ، مزد و مزایای متعلقه به کارگر بر مبنای 30 روز محاسبه می گردد. البته پرداخت مزد و مزایای متعلقه، در ماه های 31 روزه تقسیم بر 30 شده و در عدد 31 ضرب میگردد و طبیعتا در ماههای 29 روزه نیز بر عدد 30 تقسیم شده و در 29 ضرب میگردد . یعنی تعیین حقوق و دستمزد بر مبنای ماه 30 روزه ، و پرداخت آن بر مبنای تعداد روزهای ماه انجام می گردد. به این معنی که وقتی از سوی شورای عالی کار ، حداقل مزد کارگران اعلام می گردد، این مبلغ بر مبنای ماه شمسی ( 30 روزه ) اعلام شده ، ولی هنگام پرداخت آن بایستی به تناسب تعداد روزهای ماه مورد نظر محاسبه گردد.

نحوه محاسبه اضافه کار
اضافه کاری = ساعات اضافه کاری * 140% * 220 ساعت / حقوق پایه
ماده 59 - در شرایط عادی ارجاع کار اضافی به کارگر با شرایط ذیل مجاز است : الف – موافقت کارگر ب – پرداخت 40% اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی.
تعطیل کاری =ساعات تعطیل کاری * 140% * 220 ساعت / حقوق پایه
ماده 62 – روز جمعه، روز تعطیل هفتگى کارگران با استفاده از مزد مى باشد.
کارگرانى که به هر عنوان به این ترتیب روزهاى جمعه کار مى کنند، در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه 40% اضافه بر مزد دریافت خواهند کرد.
شب کاری = ساعات شب کاری * 135% * 220 ساعت / حقوق پایه
ماده 58 - برای هر ساعت کار درشب تنها به کارگران غیر نوبتی 35% اضافه بر مزد ساعت کار عادی تعلق می گیرد.
کارهای نوبت کاری
1-کار نوبت کاری که بین صبح وعصر قرار میگیرد
حقوق = ساعات نوبت کاری * 110% * 220 ساعت / حقوق پایه
2-کار نوبت کاری که بین صبح وعصر وشب قرار گیرد
حقوق = ساعات نوبت کاری * 115% * 220 ساعت / حقوق پایه
3-کار نوبت کاری که صبح وشب یا عصر وشب قرار گیرد
حقوق = ساعات نوبت کاری * 122.5% * 220 ساعت / حقوق پایه
(ساعات شب کاری از 22 تا 6 بامداد می باشد)

محاسبه ی مزایای پایان خدمت و عیدی :
سنوات = تعداد روزهای کارکرد * 365 روز / حقوق پایه
ماده 24 - کارفرما مکلف است به کارگری که مطابق قرارداد، یکسال یا بیشتر ....... براساس آخرین حقوق مبلغی معادل یکماه حقوق به عنوان مزایای پایان کار .
عیدی = دو برابر پایه حقوق مشروط به اینکه از سه برابر حداقل حقوق همان سال بیشتر نباشد .
اگر بیشتر نبود = دو برابر پایه حقوق
اگر بیشتر بود = روزهای کارکرد * 365 / 3 * حداقل پایه حقوق

نحوه محاسبه ماموریت:
اگر پرسنل از محل کار خود بیش از پنجاه کیلومتر اعضام گردد یا در محل ماموریت یک شب یا بیشتر مستقر گردد، برای آن پرسنل حق ماموریت بایست محاسبه گردد. حق ماموریت حداقل برابر با حقوق یک روز آن پرسنل می باشد.

نحوه محاسبه حق اولاد:
حق اولاد به کسانی تعلق میگیرد که از سابقه بیمه آنها 720 روز گذشته باشد و تا دو فرزند قابل پرداخت می شود
حق اولاد به ازای هر فرزند = 3 * حداقل حقوق روزانه تا حداکثر 2 فرزند پرداخت می‌شود.

اجزاء و عناصر سیستم حقوق و دستمزد کدامند
اجزاء و عناصر تشکیل دهنده یک سیستم حقوق و دستمزد به طور کلی و بدون در نظر گرفتن اینکه این سیستم برای موسسه بازرگانی و خدماتی و یا تولیدی طراحی شده به شرح زیر می باشد.
1- دایره کارگزینی
2- دایره ثبت ورود و خروج پرسنل
3- دایره حسابداری حقوق و دستمزد

وظیفه دایره کارگزینی چیست؟
واحد کارگزینی در هر موسسه وظیفه تهیه و تدوین دستورالعملها و آئین نامه ای استخدامی پرسنل با رعایت و مد نظر قرار دادن قوانین کار و امور اجتماعی و سایر قوانین را بر عهده دارد و از طرفی وظایف دیگری در ارتباط یا پرسنل همچون آموزش، نحوه استفاده از مرخصی و تعیین شرح وظایف،نقل و انتقال پرسنل به سایر بخشهای موسسه و موارد مشابه را بر عهده دارد.

بیشتر بخوانیم: ماهیت حسابها در حسابداری

وظیفه دایره ثبت ورود و خروج پرسنل چیست؟
وظیفه این بخش جمع آوری اطلاعات مربط به زمان انجام کار پرسنل و در واقع حضور و غیاب هر یک از کارکنان در موییات و واحدها می باشد که به طرق و روش های خاصی این کار صورت می پذیرد.

وظیفه دایره حسابداری حقوق و دستمزد چیست؟
این دایره وظیفه تهیه و تنظیم لیست حقوق و دستمزد و تعیین مبلغ ناخالص و خالص حقوق و دستمزد قابل پرداخت به هر یک از پرسنل را به عهده دارد در واقع استاد و مدارک حقوق و دستمزد هر یک از پرسنل و کارکنان در این دایره نگهداری می شود توجه دارید که بحث حسابداری هزینه حقوق و دستمزد در این دایره مطرح می شود.

قرارداد کار و شرایط اساسی انعقاد کار چگونه است؟
قرارداد کار عبارت است از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق السعی، کاریرا برای مدت موقت یا مدت غیر موقت برای کارفرما انجام می دهد.
در قرارداد کار علاوه بر مشخصات دقیق طرفین باید موارد زیر مشخص شود.
الف) نوع کار یا حرفه یا وظیفه ای که کارگر باید به آن اشتغال یابد.
ب) حقوق یا مزد مبنا(پایه)
ج) ساعات کار،تعطیلات و مرخصی ها
د) محل انجام کار
ه) تاریخ انعقاد قرارداد
و) مدت قرارداد چنانچه کار برای مدت معیین باشد.
ز) مواردی دیگر که عرف و عادت شغل یا محل ایجاب می نماید.
طرفین میتوانند با توافق یکدیگر مدتی را به نام دوره آزمایشی کار تعیین نمایند که مدت دوره آزمایشی باید در قراردادکار مشخص شود.

منظور از مزایای مستمر و غیر مستمر چیست؟
به طور یقین میدانید که ممکن است شاغل علاوه بر مزد مبنا یا حقوق اصلی، مبالغی دیگر را (نقدی یا غیر نقدی) به عنوان مزایا دریافت کند. بنابراین دریافت هرگونه وجه نقد یا غیر نقد علاوه بر مزد اصلی(مبنا) مزایای شغلی است. نمونه بارز این مزایا حق مسکن،خواربار،حق جذب و سایر موارد مشابه می باشد.این مزایا می توانند مستمر یا غیر مستمر باشند.مزایای مستمر مزایایی هستند که هر ماهه کارگر دریافت میکند؛ و مزاییایی که دائمی نمی باشند و با توجه به شرایط،کارگر دریافت میکند را مزایای غیرمستمر می نامند،نمونه بارز مزایای غیرمستمر حق مأمریت،پاداش و ... می باشد.

مدت کار
بر اساس ماده 51 قانون کار، ساعت کار عادی مدت زمانی است که کارگر نیرو و یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار می دهد به غیر از مواردی که در قانون مستثنی شده است با توجه به اینکه ساعت کار کارگران در شبانه روز نباید از 8 ساعت تجاوز کند. طبق تبصره (1) این ماده کارفرما با توافق کارگران،نماینده یا نمایندگان قانونی آنان میتوانند ساعت کار راغ در بعضی از روزهای هفته کمتر از میزان مقرر و در دیگر روزها اضافه بر این میزان تعیین کند ه شرط آنکه مجموع ساعت کار هر هفته از 44 ساعت تجاوز نکند.باید توجه داشت در ماده 52 قانون کار اشاره شده که در کارهای سخت و زیان آور و زیرزمینی ساعت کار نباید از 6 ساعت در روز و 36 ساعت در هفته تجاوز نماید.

اضافه کار:
تا سقفی مبلغ پرداخت می شود و حد اکثر آن 135 ساعت می باشد که سرپرستان یا مدیران بالا به آنها تعلق می گیرد.

محاسبه نرخ یک ساعت اضافه کار:
+ فوق العاده جذب+ حد اقل دریافتی+ فوق العاده شغل+ حقوق= فرمول اضافه کار
برجستگی + حق مسئولیت
27% × (اولاد+عائله بندی)- کلیه جمع حکم حقوقی= فرمول بیمه
10% × 1900000+( اولاد+ عائله بندی) – کلیه جمه حکم حقوقی= فرمول مالیات

بیشتر بخوانیم: خدمات حسابداری شرکت های تولیدی و صنعتی

حق بیمه
طبق قوانین سازمان تأمین اجتماعی هر کارفرما باید ماهانه درصد معینی از حقوق و مزایای هر یک از کارکنان خود را بعنوان حق بیمه سهم کارمند کسر و به همراه حق بیمه سهم کارفرما حد اکثر تا پایان ماه بعد به حسابهای مربوط واریز و ماهانه فهرست کاملی از مشخصات حقوق بگیران و میزان حقوق هر یک از آنها به ادارات تأمین اجتماعی محل ارسال نمایند.

مالیات
کارفرمایان باید هر ماهه مالیات حقوق هر یک از کارکنان خود را طبق جداول مالیاتی محاسبه و از حقوق آنها کسر نموده و حد اکثر ظزف 30 روز ، وجوه کسر شده را به حساب بانکی مخصوص واریز و فهرستی مشتمل بر نام و نشانی حقوق بگیران و میزان حقوق هر یک از آنها به حوزه مالیاتی محل ارائه دهند.


کنترلهای داخلی حسابداری حقوق و دستمزد
کنترلهای لازم در رابطه با حسابداری حقوق و دستمزد به تعداد کارکنان واحد تجاری بستگی دارد. هر چه کارکنان مؤسسه بیشتر باشد افراد بیشتری برای کنترل هزینه حقوق مورد نیاز می باشد.
جهت کنترل و شناساسس دقیق حقوق و دستمزد ،کارت ساعت کار کارکنان متداولترین مدرک می باشد. حتی در برخی از واحد های تجاری که کارکنان زیادی دارند ،جهت کنترل بیشتر لازم است یکی از افراد نگهبان در کنار ساعت کارت زنی حضور داشته باشد.
کنترلهای لازم در هنگام تهیه لیست باید به نحوی باشد که حقوق و دستمزد به افراد واهی پرداخت نگردد. برای این منظور باید هنگام پرداخت کنترلهای بیشتر صورت گیرد.
یکی از شیوه های مناسب برای این امر گرفتن امضاء از هر یک از کارکنان به هنگام دریافت حقوق ویا فیش حقوقی می باشد.
حقوق و دستمزد کارکنان در مؤسسات مختلف به اشکال متفاوتی پرداخت می گردد. متداولترین اشکال پرداخت حقوق و دستمزد به شرح زیر می باشد:

الف- صدور چک عهده حساب بانکی شرکت:
در این صورت ابتدا چکی معادل جمع مبلغ قابل پرداخت به کلیه کارکنان صادر و به حساب مخصوص که برای این منظور افتتاح شده است واریز و سپس از محل حساب مذکور برای هر یک از کارکنان چک صادر می گردد.
ب- پرداخت نقدی به کارکنان:
با توجه به شرایط مؤسسه چنانچه استفاده از تسهیلات بانکی امکان پذیر نباشد، ابتدا معادل جمع حقوق و دستمزد قابل پرداخت به کلیه کارکنان چکی در وجه صندوقدار یا شخص مسؤول دیگری صادر و وجه آن از بانک دریافت می گردد و سپس مبلغ قابل پرداخت به هر یک از کارکنان در پاکت مخصوص قرار داده شده و پس از اخذ امضاء وکنترل کارت شناسایی پرداخت می گردد.
ج- واریز حقوق به حساب بانکی کارکنان:
اغلب مؤسساتی که کارکنان زیادی دارند برای سهولت کار چکی معادل جمع حقوق و دستمزد قابل پرداخت صادر و به همراهی اسامی کارکنان و شماره حساب بانکی آنها به بانک ارسال می دارند.اگر چه دشواریهای ناشی از صدور چک برطرف می گردد ولی احتمال تبانی و سوء استفاده بیشتر می باشد.
علاوه بر کنترلهای فوق لازم است ترتیبی اتخاذ شود که در صورت پرداخت نقدی عملاً تهیه لیست، ثبت سند حسابداری و پرداخت وجه به اشخاص مختلفی واگذار گردد. زیرا هر چه تعداد افراد مسؤول در این عملیات زنجیره ای و مرتبط بهم بیشتر باشد احتمال سوء استفاده و تبانی کمتر می گردد.

مراحل پرداخت حقوق
1- دریافت گواهی کار:در اولین مرحله جهت پرداخت حقوق پرسنل ، امور اداری تأییدیه ای مبنی بر انجام کار توسط پرسنل صادر می کند وبه امور مالی می دهد.
2- تنظیم لیست حقوق ودستمزد توسط حسابدار حقوق ودستمزد: در این مرحله حسابدار لیست حقوق و دستمزد پرسنل را بر اساس احکام حقوقی پرسنل وبر مبنای 30 روز کاری محاسبه می کند.
در این لیست جمع مبلغ ناخالص موجود در احکام حقوقی پرسنلی در یک لیست جمع آوری شده وپس از این مبالغ کسورات مربوطه که شامل ( مالیات – حق بیمه- سایر کسور مثل علی الحساب – اقساط وام) پرسنل کسر شده و نهایتاً خالص دریافتی هر فرد با ذکر شماره حساب بانکی شان مشخص می شود و نهایتاً این لیست تنظیم می شود.
3- رسیدگی به سند حقوق: پس از تهیه لیست حقوق، گواهی مربوطه ضمیمه می شود و سند یک طرفه حسابداری که
مبلغ خالص پرداختی حقوق ××

مالیات ××

بیمه ××

اقساط وام ××

را نشان می دهد غیر به آن اضافه می شود. امضاهای مجاز گرفته می شود. مسئول رسیدگی این سند را از جهت اینکه مبلغ حقوق پرسنل ، مالیات،بیمه و سایر کسورات بر اساس موارد قانونی محاسبه شده و از حیث صحیح بردن مبالغ بررسی می کند.و در صورت نداشتن شکل سند آنان پرداخت می باشد.

4-پرداخت سند حقوق: در مرحله پرداخت ، تک تک آیتم های موجود در سند حقوق به جز علی الحسابها چک کشیده می شود.

باز نشستگی :
سازمان بازنشستگی
واریز می شود. بابت واریز مبلغ کسورات ، از هر یک از سازمانهای مربوط تأییدیه واریز وجه ( وصولی) گرفته می شود و ضمیمه سند حقوق می شود.

5- تفکیک سند: نسخه اصلی سند حقوق برای ارائه به دانشگاه و یک نسخه جهت بایگانی تفکیک می شود.
فوق العاده شغل:
حقوق مبنا ضرب در درصد مورد نظر.
پزشکان 170%
کارشناسان درمانی: 160%
کارشناسان اداری 135%
فوق دیپلم: 130%
فوق دیپلم گروه 12 به بالا 160% و...
محرومیت تسهیلات: 10 درصد حقوق مبناء
هزینه عائله مندی: سالانه تغییر می کند.
کسانیکه ازدواج می کنند به آنان تعلق نمی گیرد.( سرپرست خانواده)
کمک هزینه اولاد: سالانه تغییر می کند.
نگاهی به نحوه سیستمی شدن حقوق و دستمزد در صنعت بیمه

بیشتر بخوانیم: صورتهای مالی اساسی کدامند؟

صنعت بیمه همانند دیگرصنایع برای پیشبرد اهداف خود ناگزیر بوده است که از تکنولوژی روز، جهت ارائه خدمات نوین وطرحهای مختلف بیمه ای بهره گیرد وهمچنین به منظور ترویج فرهنگ بیمه واعلام فوائد بیمه در سطح کشور، با بهره جوئی از علوم و فنون روز دنیا تجهیزات وامکانات خود را مکانیزه نموده است ودراین راستا واحدهای ستادی این صنعت، بخصوص واحدهائی که به اموراداری ومالی پرسنل می پردازند نیز مشمول این تغییرات گردیده وبه همین منظور اقدام به تهیه وراه اندازی نرم افزارهای پیشرفته ای نموده اند، یکی از واحدهای ستادی که با توجه به آئین نامه های مخصوص این صنعت وپیچیدگیهای خاصی که درعملیات اجرائی آن وجود دارد، سیستم پرداخت حقوق ودستمزد پرسنل می باشد.
مقاله حاضر به بیان چگونگی مراحل مختلف تحلیل وسیستماتیک نمودن محاسبه وپرداخت حقوق با درنظرگرفتن ضوابط در صنعت بیمه می پردازد.

اطلاعات حقوقی را می توان از طریق سیستم دستی، مکانیکی، کامپیوتری با ترکیبی از آنها پردازش کرد اما درهرحال هرسه سیستم، نتایج یکسانی را فراهم می آورد. مؤسسات کوچک می توانند پرداخت حقوق خود را به آسانی وبا کارآیی، با سیستم دستی مناسب انجام دهند. اما درمؤسسات بزرگ وبسیار بزرگ معمولاً از سیستم پردازش کامپیوتری استفاده می شود وفقط معدودی از اطلاعات با سیستم دستی پردازش می گردد. ازآنجا که انواع مختلف کامپیوتر، درنگهداری انبوهی از اطلاعات وپردازش سریع آنها توانایی زیادی دارند، امروزه تمامی مؤسسات، اموری چون تهیه لیست های حقوق دستمزد واسناد حسابداری مربوطه به آن را با استفاده از کامپیوتر انجام می دهند. توسعه سریع کامپیوترها که ازلحاظ اندازه کوچک وازنظر قیمت، ارزان و کاربا آن نسبتاً آسان است ودرعین حال، ازلحاظ پذیرش برنامه وپردازش اطلاعات توانایی زیادی دارد. ساده ترشدن کار برنامه نویسی درسالهای اخیر و رواج برنامه های آماده کامپیوتری (package ) برای انجام دادن عملیات مختلف حقوقی نیز ازعوامل دیگری است که میزان استفاده از سیستمهای مالی کامپیوتری درحسابداری مؤسسات مختلف را افزایش داده است.

استفاده از این سیستمها علاوه برتهیه سریع وبموقع اطلاعات مورد نیاز، این مزیت را دارد که می تواند کار حسابداری یک مؤسسه را با دقت وصحت زیادی وپرسنل بسیار کمتری درمقایسه با سیستمهای دستی ومکانیکی انجام دهد وبدین ترتیب علاوه بر صرفه جویی در وقت، مسائل ومشکلات پرسنلی واداری هزینه های یک مؤسسه را نیز درمجموع کاهش دهد. هرسیستم حقوق ودستمزد از چهارعامل سازمان (پرسنل)، فرمها، روشها، وسایل وتجهیزات تشکیل می شود. این عوامل درکلیه سیستمهای کوچک، بزرگ، ساده، پیچیده، دستی، ماشینی به کارگرفته می شود. اما شکل واندازه آنها برحسب مقتضیات هرسیستم ومؤسسه به کاربرنده آن متفاوت است.

1. سازمان (Organization):
مهمترین عامل درهرسیستم افرادی هستند که دریک سیستم کار می کنند. یک سیستم حقوق ودستمزد در صورتی کارآمد خواهد بود که مجریان آن تخصص، تجربه ومهارت لازم را برای انجام کار داشته باشند. وجود کارکنان متخصص وما ، شرطی لازم است اما کافی نیست، بلکه سازمان دادن کارکنان و تشکیلاتی مناسب که وظایف، اختیارات ومسئولیتهای آنها بدرستی تفکیک وتعیین شده باشد عامل اساسی دیگری است که می تواند زمینه بهره گیری درست از خدمات پرسنل را فراهم آورد. علاوه براین دریک سازمان باید انگیزه های لازم برای علاقه مندی به کار درستکاری وجود داشته باشد تا پرسنل وظایفشان را با دقت، سرعت و صحت انجام دهند ودرنتیجه سیستم درست کار کند.

2. فرمها (Forms):
پردازش اطلاعات مستلزم وجود مدارکی است که چگونگی وقوع وانجام رویدادها را نشان دهد. درعرف جاری، فرم به هر ورقه چایی گفته می شود که درآن جا وترتیب لازم برای درج اطلاعات پیش بینی شده باشد.

3.روش (Procedures ):
روش درمعنای عام راه عادی انجام دادن کارهای معین وتکراری است هرسیستم شامل روشهای متعدد ومتنوعی است که هریک چگونگی ترتیب ومراحل انجام دادن عملیاتی را متناسب با اجزای سیستم در بردارد. روشهایی که درهرسیستم به کارمی رود باید دقیقاً با سایراجزای سیستم هماهنگ باشد.

4. وسایل وتجهیزات (Equlpment ):
درهرسیتم حقوق ودستمزد اعم از دستی یا کامپیوتری، وسایل و تجهیزاتی به کارگرفته می شود که کار ثبت و پردازش اطلاعات را با سرعت ودقت بیشتری انجام می دهد.
هرسیستم حقوق ودستمزد درچند مرحله طرح وتدوین می شود. مطالعه (Study)، طراحی (Design)، استقرار واجرا( lmplementation).
مهمترین وظیفه ای که غالباً به پرسنل متخصص وکارآزموده محول می شود تدوین سیستم حقوق و دستمزد وحسابداری واحدهای اقتصادی است که اطلاعات مالی را بررسی، گردآوری و گزارشهای مالی مورد نیاز برای اداره یک مؤسسه را صحیح و بموقع فراهم آورد. مدیران یک مؤسسه باید نسبت به استقرار یک سیستم مناسب و کارآمد اطمینان حاصل کنند. سیستم حقوق درصورتی مناسب ومطلوب است که اقتصادی وعملی بوده ودرعین حال که عملیات لازم را به سادگی وصحت انجام می دهد ازانعطاف پذیری هم برخوردار باشد وامکان اشتباه وتفلب را کم کند.

بیشتر بخوانیم: اهمیت استفاده از نرم افزار های حسابداری در کسب و کار امروزی

ویژگیهای یک سیستم حقوق ودستمزد بطوراختصار بشرح زیر می باشد.
§ اقتصادی بودن(Cost effectiveness):
اقتصادی بودن سیستم به این معناست که اطلاعات مورد نیاز با کمترین هزینه فراهم شود.
§ عملی بودن (Practicability):
عملی بودن به این معنا است که عملیات پیش بینی شده دریک سیستم با نیروی انسانی، منابع و وسایل وتجهیزاتی دست یافتنی انجام گیرد.
§ سادگی (Simplicity):
سادگی یعنی این که پردازش اطلاعات با کمترین اقدام وبا استفاده از ساده ترین وسایل ممکن انجام پذیرد.
§ صحت (Accuracy):
اطلاعاتی که ازطریق سیستم فراهم می آید بدون اشتباه و هرچه بیشتر به واقعیات عینی متکی ونزدیک باشد.
§ انعطاف پذیری(Flexibility):
به این معناست که توانایی فراهم آوردن اطلاعاتی مورد نیاز را در شرایط متغیر کار وفعالیت اقتصادی داشته باشد وبتواند با تغیر قوانین، مقررات، اصول و روشهای حقوقی وتغییر سازمان به سادگی تبدیل شود.
§ کفایت کنترلهای داخلی (Abequateinternal Controls): سیستم باید شامل روشهایی باشد که با اجرای آن مدیریت بتواند عملیات را بسهولت هدایت ونظارت کنند واحتمال وقوع اشتباه، تقلب، سوء استفاده واستفاده های نادرست را به حداقل برساند.

بیشتر بخوانیم:
- آموزش بستن حسابها و تهیه صورتهای مالی
- اظهارنامه مالیاتی چیست؟
- نرم افزار تحت وب را بیشتر بشناسیم!



کلیدواژه‌ها: نحوه صدور سند حسابداری حقوق و دستمزد-فهرست حقوق و دستمزد جهت سند-ثبتهای حسابداری حقوق و دستمزد-ثبت بستانکار سند حقوق و دستمزد-اثر جرائم و خسارات در سند حقوق و دستمزد-نحوه ثبت مساعده یا علی الحساب-اضافه کاری در ماموریت-نمونه ای از ثبت صدور سند مساعده-نمونه ای از ثبت صدور سند وام-بایگانی سند حسابداری حقوق و دستمزد-آیتم های حقوق و دستمزد برای -بایگانی سند حسابداری-نحوه محاسبه حقوق ماهیانه-نحوه محاسبه اضافه کار-محاسبه ی مزایای پایان خدمت و عیدی-اجزاء و عناصر سیستم حقوق و دستمزد کدامند-وظیفه دایره کارگزینی چیست؟-دایره ثبت ورود و خروج پرسنل-دایره حسابداری حقوق و دستمزد