شهرنوین

حسابداری

روش های حسابداری پیمانکاری

دولت برای انجام پروژه‌های بزرگی چون راه‌سازی، جاده کشی، آسفالت‌ریزی، کشتی‌سازی، برج‌سازی، ساخت اسکله، سدسازی، پست‌های برق فشارقوی و انتقال نیرو، هواپیماسازی و حتی ساخت فیلم‌های سفارشی با شرکت‌های متخصص و متقاضی این امر قرارداد پیمانکاری می‌بندد که در طی آن شرکت عامل موظف می‌شود با دریافت مبلغ معینی از کارفرمای پروژه یا سفارش‌دهنده در طی مدت‌زمان مشخصی عملیات عمرانی خاصی را آغاز و به انجام برساند.انجام تمام امور مالی این پروژه که زیروبم‌های بسیاری دارد موضوع اصلی حسابداری پیمانکاری است.
شرکت پیمانکاری به شرکت هایی اطلاق می شود که از طریق مناقصه عمومی یا خصوصی ، قراردادهای کاری با سازمانهای دولتی و یا شرکت های خصوصی ، مناقصه گذار شرکت نموده و در صورت برنده شدن در مناقصه ، قرارداد کاری منعقد نموده، که بستگی به نوع قرارداد ها، ساختمان سازی و راه سازی و یا سایر موارد دیگر شروع به فعالیت می نمایند.

حسابداری قراردادهای پیمانکاری :
حسابداری پیمانکاری یکی از مهم‌ترین بخش‌های اجرای یک قرارداد پیمانکاری است.چراکه انجام محاسبات دقیق در آن می‌تواند سود و زیان شرکت پیمانکار را در انتهای انجام یک پروژه تعیین کند. اگر حوزه‌ی کاری یک شرکت اخذ پروژه‌های مختلف عمرانی و انجام آن‌ها به‌صورت پیمانکاری باشد، لازم است اسناد و مدارک هر پروژه با ریز جزئیات آن‌ها برای مراجعات بعدی، سازمان‌یافته و مرتب نگهداری و بایگانی شود. مهم‌ترین موضوع در حسابداری پیمانکاری محاسبه‌ی دقیق مخارج صرف شده برای انجام پروژه و درآمد حاصل از آن است.این محاسبات است که می‌تواند تعیین کند پروژه برای شرکت پیمانکار سودآور بوده است یا خیر.

موارد مهم در حسابداری پیمانکاری :
برای آن‌که در پایان پروژه سود خالص حاصل از انجام پروژه تعیین شود حسابدار مجموعه موظف است این موارد را در انجام محاسبات خود در نظر بگیرد. اگر شرکت پیمانکار پیش از اخذ پروژه و قبل از مناقصه‌ی عمومی آن هزینه‌ای را برای کسب اطلاع از مناقصه، تحقیقات اولیه و برآورد هزینه پروژه یا دریافت ساده‌تر مناقصه صرف کرده است، این هزینه باید در محاسبات حسابداری پیمانکاری در نظر گرفته‌شده و از سود نهایی کسر شود.

بیشتر بخوانیم: نرم افزار تحت وب را بیشتر بشناسیم!

در حسابداری پیمانکاری تمام مخارج صرف شده در طی قرارداد باید محاسبه شود. این مخارج در سه دسته‌بندی کلی زیر قرار می‌گیرند:
1. هزینه‌های مستقیم مانند: دستمزد کارگران، خرید لوازم و مصالح برای کار و استهلاک ماشین‌آلات و ابزار که همگی باید جزءبه‌جزء در محاسبات نهایی لحاظ شوند.
2. هزینه‌های غیرمستقیم مانند: هزینه‌ی طراحی ماشین‌آلات خاص برای انجام هر بخش از پروژه یا هزینه‌ی کارگاه و تعمیرگاه مرکزی.
3. هزینه‌های بی‌ارتباط مانند: هزینه‌ی استهلاک ماشین‌آلاتی که در طی پروژه به کار گرفته نشده‌اند یا هزینه‌ی تحقیق و توسعه که معمولاً به‌عنوان بخشی از انباشت پروژه در محاسبات نهایی می‌آیند.

ضمانت‌نامه‌هایی که در طول انجام پروژه توسط کارفرما به پیمانکار داده می‌شوند نیز جزو مهم‌ترین اسناد پیمانکاری بوده و این‌ها نیز باید در دفاتر حسابداری ثبت و درنهایت برای محاسبات نهایی حسابداری پیمانکاری در نظر گرفته شوند.

روش‌های حسابداری پیمانکاری :
برای حسابداری پیمانکاری دو روش کلی وجود دارد و شرکت‌ها بسته به شرایط پروژه از یکی از این دو روش استفاده می‌کنند.
روش حسابداری پیمانکاری بر اساس درصد پیشرفت کار
روش حسابداری پیمانکاری بعد از تکمیل پروژه

حسابداری پیمانکاری بر اساس درصد پیشرفت کار :
اگر مجموعه‌ای از این روش برای محاسبات سودوزیان خود استفاده کند به این معنی است که حسابداران موظف اند سود زیان انجام یک پروژه را به‌صورت مرحله ای و با پیشرفت کار در هر مرحله محاسبه کنند.در این روش سود ناخالص نهایی بر اساس پیش‌بینی هزینه‌هایی که پروژه در ادامه خواهد داشت محاسبه می‌شود. البته حسابداری پیمانکاری بر اساس درصد پیشرفت کار بر این اساس استوار است که پیمانکار انجام پروژه را طبق قرار خود و سروقت پیش می‌برد و از طرف دیگر کارفرما بر تمام تعهدات مالی خود که بر طبق آن قرار بوده است به نسبت درصد پیشرفت کار هزینه‌ی آن را به پیمانکار بپردازد پای بند است.
یکی از ایرادات وارد بر این روش از حسابداری پیمانکاری این است که چون موضوع پیش بینی هزینه‌های آتی یکی از ارکان محاسبه‌ی سود و زیان پیمانکار از انجام پروژه است، در صورت بروز تغییرات در قیمت‌ها یا رخ دادن رویدادهای پیش‌بینی‌نشده که ممکن است روند انجام پروژه را به تعویق بی اندازد، محاسبات نهایی کمی با اشکال و تغییر مواجه خواهد شد.

حسابداری پیمانکاری بعد از تکمیل پروژه :
همان‌طور که از عنوان این روش از حسابداری پیدا است در این روش تمامی محاسبات سود و زیان بعد از تکمیل نهایی پروژه یا بعد از اتمام بخش اعظمی از آن انجام می‌شود. خوبی این روش در آن است که نیاز به‌ پیش بینی هزینه‌های احتمالی وارد بر پروژه در آن دخیل نیست و همه‌ی محاسبات طبق اسناد موجود انجام می‌شود. شاید اشکالی که به این روش وارد باشد این است که محاسبه‌ی یک جای سود خالص نهایی یک پروژه باعث وارد شدن بار مالیاتی زیادی بر شرکت پیمانکار می‌شود.

بیشتر بخوانیم: آموزش بستن حسابها و تهیه صورتهای مالی

ارکان اصلی عملیات پیمانکاری در هر نوع عملیات پیمانکاری سه ارکان اصلی زیر وجود دارد:
- کارفرما :
شخص حقیقی یا حقوقی است که اجرای عملیات معینی رابه پیمانکار واگذار می کند. کارفرما برای هماهنگی و نظارت براجرای عملیات موضوع پیمان عمومآً از خدمات مهندسان مشاوربهره می گیرد. جانشینان یا نمایندگان قانونی کارفرما در حکم کارفرما محسوب می شوند.

- پیمانکار :
شخص حقیقی یا حقوقی است که مسئولیت کامل اجرای عملیات موضوع پیمان را تا تکمیل نهایی بعهده می گیرد. پیمانکار معمولا به منظور تسهیل در اجرای قسمت یا قسمت هایی خاص از عملیات موضوع پیمان (نظیر لوله کشی، آهنگری و نقاشی) قراردادهایی با اشخاص یا پیمانکاران جزء منعقد می کند.در مواردی که برای انجام دادن یک طرح خاص و یا اجرای عملیات طرحهای بزرگ نیاز به همکاری چند شرکت پیمانکاری با تخصص های مختلف باشد برای افزایش توان مالی و عملیاتی و توزیع خطرات ناشی از اجرای عملیات موضوع پیمان، گروه شرکت های پیمانکاری از همکاری یا مشارکت یا ادغام چند شرکت پیمانکاری بوجود می آید.

- قرارداد :
انعقاد قرارداد مهمترین بخش از فعالیت پیمانکاری است و منشا تعهد و التزام برای کارفرما و پیمانکاراست. در قرارداد پیمانکاری مواردی از قبیل مشخصات طرفین قرارداد، موضوع پیمان، مبلغ پیمان، مدت پیمان، تعهدات طرفین قرارداد و فسخ یا خاتمه پیمان مشخص می شود. موضوع قراردادهای پیمانکاری ممکن است ساختن یک دارایی یا داراییهایی باشد که در مجموع طرح واحدی راتشکیل می دهد.

- انواع قراردادهاى پیمانکارى :
قراردادهای پیمانکاری در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد میتواند به اشکال مختلفی بین پیمانکار و کارفرما منعقد شود قراردادهای متداول پیمانکاری به شرح زیراست:
1. قرارداد مقطوع :
این نوع قرارداد معمولا به یکی از دو شکل زیر تنظیم می شود:
الف- پیمانکار توافق میکند که در ازای دریافت مبلغی معین کل عملیات موضوع پیمان را انجام دهد.
ب - پیمانکار توافق می کند که در ازای دریافت مبلغی معین برای هر واحد کاری که انجام میدهد (مثلایک متر مربع زیربنا یا یک متر خاکبرداری) موضوع عملیات پیمان را انجام دهد. معمولا در طرحهای بزرگ و بلندمدت طبق ماده خاصی درقرارداد پیش بینی میشود که بهای واحد کار یا مبلغ پیمان براساس تغییرات شاخص قیمت ها تعدیل شود.

2. قرارداد امانى :
در این نوع قرارداد، مخارج مجاز یا تعیین شده درقرارداد به پیمانکار مسترد می شود و در ازای خدماتی که انجام داده است درصد معینی از مخارج یا حق الزحمه ثابتی را دریافت می کند. مانند قراردادهای خدمات مدیریت تهیه طرح و خدمات مشاورهای، تهیه طرح یا خدمات مدیریت کنترل ونظارت و یا پیمانکاری عملیات اجرایی و یا ساخت تجهیزات.

3. قرارداد بر اساس مواد و دستمزد :
این نوع قرارداد مشابه قرارداد امانی است و طبق آن پیمانکار توافق میکند که در ازای دریافت دستمزد مستقیم با نرخ ساعتی معین و قیمت مواد و مصالح و سایر مخارجی که طبق قرارداد انجام داده است، موضوع عملیات پیمان را انجام دهد. پیمانکار نرخ ساعتی دستمزد را براساس بازیافت دستمزد و هزینه های غیرمستقیم و سود مورد انتظار تعیین می کند. در هر یک از قراردادهای یاد شده ممکن است:
1) شرایط قرارداد در طول اجرای طرح بر اثر تغییر مقادیرکار، تغییر مدت پیمان و یا تراضی طرفین قراردادتغییرکند.
2) طبق ماده خاصی برای ایجاد انگیزه وتشویق پیمانکار به اتمام کار قبل از موعد مقرر، پاداش برای جلوگیری از تاخیردر اجرای عملیات جرائمی درنظر گرفته شود.

بیشتر بخوانیم: اهمیت استفاده از نرم افزار های حسابداری در کسب و کار امروزی

ویژگی هاى صنعت پیمانکارى :
برخی از ویژگیهای خاص صنعت پیمانکاری به شرح زیراست:
1- اجرای عملیات موضوع پیمان از طریق انعقاد قرارداد به پیمانکار واگذار می شود و مدت اجرای طرح معمولابه بیش از یک دوره مالی تسری می یابد.
2- فعالیت های پیمانکاری برخلاف سایر فعالیتهای تولیدی که معمولا در فضای کارخانه انجام می گیرد درمحل اجرای طرح که کارفرما در اختیار پیمانکار قرار میدهد انجام می گیرد.
3- هر قرارداد پیمانکاری معمولا به ساختن یک دارایی خاص می انجامد.
4- قرارداد پیمانکاری پس از طی تشریفات مناقصه یا ترک مناقصه و یا توافق قیمت به پیمانکار واگذار می شود.
5- پیمانکار برای پیشنهاد مبلغ پیمان علاوه بر برآورد بهای تمام شده طرح، سود مورد انتظار خود را به آن اضافه می کند.
6- اگرچه پرداخت مخارج اجرای طرح به عهده پیمانکاراست اما پیمان در طول دوره ساخت به کارفرما تعلق دارد.
7- مبلغ قرارداد به تدریج در طول اجرای طرح از طریق تنظیم صورت وضعیت به پیمانکار پرداخت میشود.
8- بهای تمام شده و صورت وضعیت های اجرای کار درطول اجرای طرح انباشته می شود. این امر مدیریت، حسابداری و حسابرسی قراردادهای پیمانکاری را دشوار می سازد.

9- کارفرما برای جبران خسارتهای احتمالی ومسئولیت پذیری پیمانکار علاوه بر پوششهای بیمه ای معمولا ضمانتنامه های زیر را از وی اخذ می کند:
الف- ضمانتنامه شرکت در مناقصه:
این ضمانتنامه برای تضمین قیمتی که پیمانکار برای اجرای طرح پیشنهاد کرده است اخذ می شود. ضمانت نامه مذکور در صورتی که پیمانکار در مناقصه برنده شود و از انعقاد قرارداد امتناع ورزد به نفع کارفرما ضبط می شود.

ب - ضمانتنامه انجام تعهدات :
این ضمانتنامه هنگام امضای قرارداد برای تضمین انجام تعهدات ازپیمانکار اخذ میشود. ضمانتنامه مذکور پس ازخاتمه کار و تصویب صورت مجلس تحویل موقت، آزاد می شود.

ج - ضمانتنامه پیش پرداخت :
این ضمانتنامه پس ازامضای قرارداد در مقابل پیش پرداخت از پیمانکاراخذ میشود. ضمانتنامه مذکور تا پایان مدت پیمان معتبر است و مبلغ آن به ترتیبی که اقساط پیش پرداخت واریز میشود به تدریج تقلیل می یابد.

د - ضمانتنامه حسن انجام کار :
از پرداخت هرصورت وضعیت به پیمانکار معمولا 10 % بابت سپرده حسن انجام کار (وجه الضمان) کسرمیشود. کارفرما میتواند بنا به تقاضای پیمانکارمبلغ سپرده حسن انجام کار را در مقابل ضمانتنامه پرداخت کند.

10 - موضوع عملیات پیمان معمولا در دو مرحله موقت وقطعی به کارفرما تحویل می شود.

11 - پیمانکار در طول اجرای طرح به ویژه قراردادهای مقطوع با خطرات ذاتی از جمله حوادث قهری وغیرمترقبه مواجه است.مراحل اجرای طرحهای بلندمدت پیمانکاری مراحل اجرای طرح در موسسات بخش عمومی وخصوصی تفاوت ماهوی ندارد و موسسات بخش خصوصی کمابیش دراجرای عملیات پیمانکاری از تشریفات حاکم بر بخش عمومی تبعیت می کنند.

اجرای طرحهای عمرانی در موسسات بخش عمومی تابع تشریفات خاصی است که در 5 مرحله جداگانه درزیر مورد بررسی قرار می گیرد:

بیشتر بخوانیم: صورتهای مالی اساسی کدامند؟

مرحله 1 - مطالعات مقدماتى طرح
موسسات بخش عمومی، مطالعات مقدماتی و نظارت براجرای طرحهای ساختمانی، تاسیساتی و تجهیزاتی را معمولا به مهندسان مشاور واگذار می کنند. مطالعات مقدماتی شامل اقدامات زیر است:

1-1- مطالعات تحقیقاتى و بنیادى :
خدمات این مرحله شامل مطالعات منطقه ای، اجتماعی واقتصادی است که نتایج حاصل از آن منجر به تصمیمگیری کلی در مورد برنامه ها و شناخت طرحها و مدیریت آنها میشود.

2-1- مطالعات شناسایى طرح :
شروع اقدامات مربوط به این مرحله منوط به اتمام تحقیقات بنیادی و پذیرش یا توصیه به سرمایه گذاری طرح میباشد. مطالعات این مرحله شامل تحقیقات و بررسیهای لازم به منظور تعیین هدف طرح، شناخت اجزای متشکله وهمچنین امکانات فنی و اجرایی طرح با توجه به مصالح ساختمانی، تجهیزات، نیروی انسانی و بالاخره حدودسرمایه گذاری، زمان اجرا و تعیین اثرات اجتماعی و اقتصادی ناشی از اجرای طرح است. حاصل این مطالعات به شکل گزارش تدوین میشود که مبنای تصمیمگیری در مورد اقدامات بعدی خواهد بود.

3-1- تهیه طرح مقدماتى :
مطالعات این مرحله شامل تحقیق، بررسی، مطالعه وآزمایش های لازم به منظور طراحی و تهیه نقشه های مقدماتی و مشخصات کلی طرح و تعیین محلهای مناسب و برآورد کلی ابعاد و حجم کار و مخارج هر یک، راه حل های پیشنهادی وهمچنین مقایسه و تعیین نکات مثبت و منفی هر راه حل و بازده اقتصادی و اثراث هر یک از آنها می باشد. تهیه کننده طرح مقدماتی مناسبترین راه را با ذکر دلایل لازم توصیه می کند. مطالعات این مرحله باید به اندازهای کامل باشد که امکان برآورد مخارج دوره طرح و هزینه های بهره برداری را برای تصمیم گیری منطقی فراهم سازد. نتیجه این مطالعات به شکل گزارش تدوین می شود.

4-1- تهیه نقشه ها ومشخصات اجرایى طرح:
شروع اقدامات مربوط به این مرحله منوط به اتمام مرحله تهیه طرح و پذیرش طرح میباشد. خدمات این مرحله شامل مطالعات، بررسی و تحقیقات لازم به منظور تهیه کلیه اسنادعملیات اجرایی، برنامه زمانی اجرای کار، برآورد مقادیرکار وپیش بینی دقیق مخارج اجرای طرح میباشد.
(کلیه ثبتها مربوطه به شرکت پیمانکاری می باشد)

مرحله 2- انتخاب پیمانکار
طرحهای عمرانی عمومآً از محل اعتبارات سرمایه گذاری ثابت و به ترتیب زیر به شرکتهای پیمانکاری واگذارمی شود:

1-2 دعوت از پیمانکاران براى اجراى طرح :
پس از آماده شدن اسناد و مدارک عملیات اجرایی طرح معمولا پیمانکاران از طریق مناقصه یا مذاکره از نوع ومشخصات طرح مطلع میشوند و در صورتی که مایل به اجرای طرح باشند اسناد و مدارک مناقصه را از کارفرما یا مهندسان مشاور تهیه وبرای بررسی و مطالعه در اختیار کادر فنی خود قرار میدهند.
هزینه شرکت در مناقصه **
بانک **

2-2- تسلیم قیمت پیشنهادى و ضمانتنامه :
شرکت در مناقصه چنانچه کادر فنی با توجه به امکانات پیمانکار اجرای پیمان را عملی و اقتصادی تشخیص دهد قیمت کل کار را ازروی نقشه ها محاسبه و با افزودن سود مورد انتظار به آن پیشنهاد میکند. هر یک از پیمانکاران برای تضمین اجرای طرح به قیمتی که پیشنهاد کرده اند باید ضمانت نامهای ازبانک اخذ و به کارفرما تسلیم کنند. قیمت پیشنهادی پیمانکاربرای اجرای طرح همراه با سایر اسناد و مدارک از جمله ضمانتنامه بانکی در دو پاکت جداگانه - پاکت الف حاوی ضمانتنامه بانکی و کلیه اسناد مناقصه و پاکت ب فقط شامل قیمت پیشنهادی به کارفرما تسلیم میشود. صدور ضمانتنامه شرکت در مناقصه از طرف بانکها موکول به اخذ وثیقه و کارمزد از پیمانکار است.
ح انتظامی – ضمانتنامه **
ح انتظامی –وثیقه ضمانتنامه **
طرف ح انتظامی – ضمانتنامه **
طرف ح انتظامی – وثیقه ضمانتنامه **
هزینه کارمزد بانکی **
بانک **-2 انتخاب پیمانکار

کمیسیون مناقصه موقع افتتاح پیشنهادها ابتدا پاکت الف پیمانکاران را باز نموده و پس از بررسی چنانچه مدارک پاکتهای الف کامل باشد پاکتهای ب را که حاوی پیشنهاد قیمت است باز می کند. پس از افتتاح پاکتهای ب قیمت پیشنهادی هر پیمانکار معین میشود. آنگاه ارقام مزبوراز رقم کمتر به بیشتر مرتب شده و در جدول مقایسه پیشنهادها درج می شود. کمیسیون مناقصه از بین پیشنهادهایی که تمامی شرایط مناقصه را دارا باشد واز لحاظ قیمت خارج ازاعتدال نباشد مناسبترین پیشنهاد را انتخاب و به عنوان برنده مناقصه معرفی می کند. در صورتی که برنده مناقصه ازانعقاد قرارداد امتناع ورزد ضمانتنامه شرکت درمناقصه به نفع کارفرما ضبط خواهد شد و از نفر دوم برای عقد قرارداد دعوت می شود.

3- مرحله انعقاد قرارداد با پیمانکار
امضای قرارداد پیمانکاری و پیش پرداخت به پیمانکارتابع تشریفات زیر است:

1-3- تسلیم ضمانتنامه انجام تعهدات :
پیمانکار هنگام امضای قرارداد پیمانکاری برای تضمین انجام تعهدات خود باید ضمانت نامه های معادل 5% مبلغ اولیه پیمان از بانک اخذ و به کارفرما تسلیم کند. ضمانتنامه یادشده باید تا تاریخ تحویل صورت مجلس موقت معتبر باشد ومادام که تحویل موقت انجام نشده پیمانکار مکلف است آن رابه دستور کارفرما تمدید کند. بانکها برای صدور ضمانتنامه انجام تعهدات علاوه بر وثیقه و کارمزد معمولا 10% مبلغ ضمانتنامه را به عنوان سپرده نقدی از پیمانکار مطالبه می کنند.
ح انتظامی – ضمانتنامه انجام تعهدات **
ح انتظامی –وثیقه ضمانتنامه انجام تعهدات **
طرف ح انتظامی – ضمانتنامه انجام تعهدات **
طرف ح انتظامی – وثیقه ضمانتنامه انجام تعهدات **
سپرده نقدی **
پیمان شماره 20 **
بانک **
پیمان شماره 20 **
هزینه شرکت در مناقصه **
هزینه کارمزد بانکی **
بابت انتقال هزینه های مربوط به پیمان که قبل از انعقاد قرارداد به وقوع پیوسته بود.

بیشتر بخوانیم: حسابداری حقوق و دستمزد

2-3 انعقاد قرارداد با پیمانکار
پس از آنکه ضمانتنامه انجام تعهدات به کارفرما تسلیم شد قرارداد پیمانکاری منعقد میشود. هزینه تنظیم قرارداد پیمانکاری در دفترخانه اسناد رسمی به عهده پیمانکار است.پیمانکار با امضای قرارداد موارد زیر را تایید میکند:
الف-کلیه اسناد، مدارک و نقشه ها را کاملا مطالعه نموده و از مفاد آن مطلع شده است.
ب - نسبت به تهیه کارگران ساده و متخصص به تعدادکافی اطمینان دارد همچنین میزان دستمزد وهزینه حمل و نقل را تا پای کاردر محاسبه خودمنظور کرده است.
ج -نسبت به تهیه مواد و مصالح در محل کار یا از نقاط دیگر اطمینان دارد.
د -هزینه ناشی از اجرای قوانین کار و تامین اجتماعی و قوانین و آیین نامه های مربوط به مالیات وعوارض را تا تاریخ تسلیم پیشنهاد در حسابها منظور نموده است.
ه' -هنگام تسلیم مبلغ پیشنهادی برای اجرای طرح سود مورد انتظار خود را جزو آن منظور کرده است.
بطور کلی پیمانکار با امضای قرارداد تایید میکند که هنگام تسلیم پیشنهاد قیمت برای اجرای طرح،مطالعات کافی به عمل آورده و هیچ نکته ای باقی نمانده است که در آینده بتواند در مورد آن به جهل خود استناد کند.

3-3 ابطال ضمانتنامه شرکت در مناقصه :
پس از امضای قرارداد کارفرما به بانک دستور میدهدکه ضمانتنامه شرکت در مناقصه را آزاد کند. در صورتی که ضمانتنامه شرکت در مناقصه قبل از تاریخ سررسید آزاد شود، بانک ضامن با توجه به تاریخ سررسید ضمانتنامه، بخشی از هزینه کارمزد را به حساب پیمانکار برگشت می دهد.
طرف ح انتظامی – ضمانتنامه **
طرف ح انتظامی –وثیقه ضمانتنامه **
ح انتظامی – ضمانتنامه **
ح انتظامی – وثیقه ضمانتنامه **
ابطال و دریافت ضمانتنامه ازکارفرما و وثیقه ضمانتنامه

4-3 تسلیم ضمانتنامه پیش پرداخت :
طبق ماده جداگانه ای در قرارداد پیش بینی می شود که کارفرما برای تقویت بنیه مالی پیمانکار و تکمیل تجهیزات وی، درصدی از مبلغ پیمان را در ازای ضمانتنامه بانکی به وی پیش پرداخت کند. ضمانتنامه یاد شده باید تا پایان مدت پیمان معتبر و به دستور کارفرما قابل تمدید باشد. مبلغ ضمانتنامه به ترتیبی که اقساط پیش پرداخت با تنظیم صورت وضعیت واریز میشود تقلیل می یابد. بانک ها برای صدور ضمانتنامه پیش پرداخت علاوه بر وثیقه و کارمزد معمولا 10% مبلغ ضمانتنامه را به عنوان سپرده نقدی از پیمانکار مطالبه می کنند.
ح انتظامی – ضمانتنامه پیش پرداخت **
ح انتظامی –وثیقه ضمانتنامه پیش پرداخت **
طرف ح انتظامی – ضمانتنامه پیش پرداخت **
طرف ح انتظامی – وثیقه ضمانتنامه پیش پرداخت **
سپرده نقدی **
پیمان شماره 20 **
بانک **
بانک **
پیش دریافت **

5-3- اخذ پیش پرداخت :
پس از آنکه ضمانتنامه پیش پرداخت به کارفرما تسلیم شد پیمانکار پیش پرداخت را اخذ و با منابع مالی خود تلفیق وعملیات اجرایی پیمان را شروع می کند.

4- مرحله شروع عملیات اجرایى
مراحل اجرای طرح و انجام عملیات پیمانکاری به شرح زیر است:

1-4- تاسیس و ایجاد کارگاه :
کارفرما متعهد است کلیه زمین هایی که برای تاسیس وایجاد کارگاه و انجام عملیات موضوع پیمان مورد نیاز است به پیمانکارتحویل دهد. هزینه های مربوط به تجهیز کارگاه به عهده پیمانکار است. پیمانکار پس از تجهیز و آماده کردن کارگاه برای شروع عملیات و اجرای طرح، شخصی را به عنوان رئیس کارگاه تعیین و کتبا به کارفرما یا دستگاه نظارت معرفی کند. رئیس کارگاه در تمام اوقات کار در کارگاه حضوردارد و کارگران و کار آنان لازم برای انجام عملیات موضوع پیمان را سازماندهی می کند. بدین ترتیب عملیات پیمانکاری برخلاف سایر فعالیتهای تولیدی در کارگاهی که در محل اجرای هر طرح احداث می شود انجام گیرد.
کارفرما یا دستگاه نظارت برای نظارت مستقیم در اجرای عملیات کارگاه، شخصی را به نام مهندس مقیم تعیین و کتبآً به پیمانکار معرفی میکند و اصولا مقیم کارگاه خواهد بود.مهندس مقیم حق دارد در اجرای عملیات، نظارت دقیق به عمل آورد و مصالح مصرفی و کارهای انجام شده را براساس مشخصات و نقشه ها مورد رسیدگی و آزمایش قرار دهد و هرگاه عیب و نقصی در کار مشاهده نماید به پیمانکار دستور رفع آن را بدهد.

2-4- تخصیص تنخواه گردان به کارگاه :
پس از تاسیس و ایجاد کارگاه، بخشی از مخارج اجرای طرح از محل تنخواه گردانی که پیمانکار به هر کارگاه تخصیص میدهد پرداخت می شود. بدین منظور معمولا حساب بانکی در نزدیکترین شعبه بانک در محل اجرای طرح گشایش مییابد که برداشت از حساب مزبور با امضای رئیس کارگاه یاشخص معینی که پیمانکار انتخاب میکند مجاز خواهد بود.
دفتر پیمانکار:
جاری کارگاه **
بانک **
دفتر کارگاه
بانک کارگاه **
جاری مرکز **
هزینه دستمزد کارگران **
23% حق بیمه کارفرما **
مالیاتهای پرداختنی **
بیمه های پرداختنی **
بانک کارگاه **
هزینه های جاری **
انبار کارگاه **
ماشین آلات **
بانک کارگاه **
بابت ثبت هزینه های کارگاه
جاری مرکز **
هزینه دستمزد **
23% حق بیمه **
انبار کارگاه **
هزینه های جاری **
ماشین آلات **
بابت ارسال اسناد هزینه به دفتر مرکزی
دفتر پیمانکار
پیمان شماره 20 **
(شامل هزینه دستمزد ،23%بیمه ،هزینه های جاری و...)
جاری کارگاه **
جاری کارگاه **
بانک **

3-4- مخارج اجراى طرح :
تامین نیروی انسانی ، تهیه وتدارک کلیه مصالح، ابزار کار، ماشین آلات و بطور کلی تمام لوازم ضروری برای اجرای عملیات موضوع پیمان و هزینه های مستقیم و غیرمستقیم مربوط، به عهده پیمانکار است. مخارج اجرای طرح در طول دوره ساخت از طریق دفتر مرکزی موسسات پیمانکاری وکارگاه پرداخت می شود. کالاها و یا دارایی هایی را که کارگاه مجاز به خرید آن نیست یا امکان تهیه آن در محل اجرای طرح وجود ندارد از طریق دفتر مرکزی خریداری می شود. مخارجی را که کارگاه مجاز به انجام آن است بتدریج از محل تنخواه گردانی که در اختیار رئیس کارگاه قرار دارد پرداخت می شود. در پایان ماه یا هر زمان مشخص دیگر، گزارش مخارج کارگاه به انضمام اسناد هزینه به دفتر مرکزی ارسال می گردد. تمام مخارج انجام شده در کارگاه باید متکی به مدارک مثبته و با توجه به دستورالعمل دفتر مرکزی پرداخت شده باشد. حسابداری دفتر مرکزی ابتدا مخارج کارگاه را کنترل و رسیدگی سپس حسب مورد به حساب پیمان،حساب انبار یا دارایی ثابت منظور مینماید و در صورت نیازمبلغ تنخواه گردان کارگاه را تمدید میکند.تامین آب و برق موقت و هزینه مصرف آن در طول اجرای طرح به عهده پیمانکار است.
پیمان شماره 20 **
هزینه های مشترک **
تسهیم هزینه های مشترک بین پیمانها
پیمان شماره 20 **
استهلاک انباشته ماشین **
سرشکن نمودن استهلاک به پیمان

بیشتر بخوانیم: خدمات حسابداری شرکت های تولیدی و صنعتی

4-4- تنظیم صورت وضعیت موقت کارها :
در موسسات پیمانکاری برخلاف سایر موسسات تولیدی مبلغ قرارداد در خاتمه کار به پیمانکار پرداخت نم یشود. معمولا دستگاه نظارت در فواصل معینی با کمک نماینده پیمانکار بر مبنای پیشرفت واقعی کارها، صورت وضعیت تمام کارهایی که پیمانکار از شروع کار تا تاریخ تنظیم صورت وضعیت انجام داده است و همچنین وضعیت مصالح پایکار را تعیین و پس از تایید براساس نرخ های پیمان تقویم و تسلیم کارفرما می کند.

5-4- پرداخت وجه صورت وضعیت موقت کارها:
کارفرما پس از رسیدگی صورت وضعیت و وضع مبالغ زیر که برطبق قانون یا قرارداد ملزم به کسر آن است، تتمه قابل پرداخت را با تنظیم سندی با صدور چک به پیمانکار پرداخت می کند. کسور قانونی به عهده پیمانکار است که به وسیله کارفرما از هر پرداخت کسر و به مراجع ذیربط واریز می شود:
الف - وجوهی که بابت صورت وضعیت قبلی پرداخت شده است
ب - 10٪ بابت وجه الضمان یا سپرده حسن انجام کار
ج - اقساط پیش پرداخت
د - 5٪ پیش پرداخت مالیات موضوع ماده 104 قانون مالیاتهای مستقیم
ه' -سایر کسور برطبق قانون یا قرارداد تمام مبالغ مندرج در صورت وضعیتها همچنین پرداختهایی که بابت آن انجام میگیرد جنبه موقت وغیرقطعی و علی الحساب دارد و هر نوع اشتباه در اندازه گیری و محاسباتی در صورت وضعیتهای بعدی و یا درصورت وضعیت قطعی اصلاح و رفع خواهد شد.
ح دریافتنی - کارفرما **
ح دریافتنی - صورت وضعیت تایید شده **
بابت ارسال صورت وضعیت برای کارفرما
بانک **
پیش پرداخت مالیات **
سپرده حسن انجام کار **
بیمه **
پیش دریافت **
ح دریافتنی - کارفرما **
بابت دریافت مبلغ صورت وضعیت از کارفرما
طرف ح انتظامی – ضمانتنامه پ پ **
طرف ح انتظامی –وثیقه ضمانتنامه پ پ **
ح انتظامی – ضمانتنامه پ پ **
ح انتظامی – وثیقه ضمانتنامه پ پ **
بابت کاهش ضمانتنامه پیش پرداخت براساس صورت وضعیت

5- مرحله خاتمه کار
اموالی که در نتیجه اجرای قراردادهای بلندمدت پیمانکاری بوجود میآید متعلق به کارفرما است که به ترتیب زیر به وی تحویل می شود:

1-5- تحویل موقت :
پس از آنکه پیمانکار عملیات موضوع پیمان را برطبق قرارداد انجام داد مشروط بر آنکه باقی مانده و یا نقایص کارها مربوط به قسمت عمده ای از یک کار اساسی و یا به صورتی نباشد که استفاده از کار انجام شده را غیرممکن سازد می تواند از طریق دستگاه نظارت تقاضای تحویل موقت کرده و نماینده خود را برای عضویت در کمیسیون تحویل معرفی کند و در عین حال انجام دادن کارهای جزیی باقیمانده را نیزتقبل کند. کمیسیون تحویل موقت فهرستی از معایب و نقایص کارها وعملیات ناتمام را تنظیم و ضمیمه صورت مجلس تحویل موقت میکند و برای رفع نقایص و تکمیل کارهای ناتمام مهلتی برای پیمانکار تعیین و به دستگاه نظارت ماموریت می دهد که در راس مهلت مزبور عملیات را مجددا بازدید کند و اگر براساس فهرست نقایص، هیچگونه عیب و نقص و کار ناتمامی باقی نمانده باشد صورت مجلس تحویل موقت و گواهی رفع نقایص و معایب را برای کارفرما ارسال می نماید تا پس ازتصویب او به پیمانکار ابلاغ شود.
در صورتی که پیمانکار حاضر به رفع نقایص و معایب نباشد کارفرما حق دارد معایب و نقایص و تکمیل کارهای ناتمام را راسا و یا به هر ترتیبی که مقتضی بداند رفع نماید و هزینه آنرا از محل سپرده حسن انجام کار یا هر نوع مطالبات وسپردهای که پیمانکار نزد او دارد برداشت کند.
بیمه های پرداختنی **
بیمه **
بانک **
بابت پرداخت مابه التفاوت 30% بیمه های مکسوره در لیست کارگران و بیمه های کسرشده در صورت وضعیت
مالیات های پرداختنی **
بانک **
بانک **
سپرده نقدی **

2-5- ابطال ضمانتنامه انجام تعهدات :
پس از تصویب صورت مجلس تحویل موقت ضمانت نامه انجام تعهدات، آزاد می شود.
طرف ح انتظامی – ضمانتنامه انجام تعهدات **
طرف ح انتظامی –وثیقه ضمانتنامه انجام تعهدات **
ح انتظامی – ضمانتنامه انجام تعهدات **
ح انتظامی – وثیقه ضمانتنامه انجام تعهدات **
3-5 ابطال ضمانتنامه پیش پرداخت
ضمانت نامه پیش پرداخت تا پایان مدت پیمان معتبراست و مبلغ آن با پرداخت صورت وضعیتها بتدریج تقلیل مییابد به نحوی که کل پیش پرداخت با آخرین صورت وضعیت موقت مستهلک میشود.

4-5- تهیه صورت وضعیت قطعى :
به محض آنکه تحویل موقت کارها انجام گرفت دستگاه نظارت با همکاری پیمانکار اقدام به اندازه گیری و تهیه صورت وضعیت قطعی کارهای انجام شده خواهد کرد. صورتحساب قطعی ماخذ تصفیه نهایی پیمانکار خواهد بود و پس از امضای آن از طرف کارفرما و پیمانکار برای طرفین قطعی است و اعتراض به آن بلا اثر خواهد بود.

5-5- استرداد نصف وجه الضمان ( سپرده حسن انجام کار ) :
چنانچه پیمانکار قبلا وجه الضمان را درمقابل تسلیم ضمانتنامه دریافت نکرده باشد نصف آن بلافاصله پس از تصویب صورت مجلس تحویل موقت از طرف کارفرما به پیمانکار مسترد می شود.
بانک **
حسن انجام کار **

6-5- برچیدن کارگاه :
پیمانکار باید در پایان کار نسبت به برچیدن و تخریب وخارج نمودن مواد حاصل از آن اقدام نماید. هزینه های مربوط به برچیدن کارگاه کلا به عهده پیمانکار است و مصالح حاصل از تخریب نیز به وی تعلق دارد.

7-5- دوره تضمین :
حسن انجام عملیات موضوع پیمان از تاریخ تحویل موقت برای مدتی که در قرارداد مشخص شده است تضمین میشود. اگر در دوره تضمین معایب و نقایص در کار مشاهده شود که ناشی از عدم رعایت مشخصات مذکور در مدارک پیمان باشد پیمانکار مکلف است آن معایب و نقایص را به هزینه خود رفع نماید. در غیر این صورت، کارفرما حق دارد معایب و نقایص را راسآً یا به هر ترتیب که مقتضی بداند رفع نموده و هزینه آن را از محل نصف وجه الضمان برداشت کند.

8-5- تحویل قطعى :
کارفرما پس از پایان دوره تضمین به تقاضای پیمانکاراعضای کمیسیون تحویل را تعیین و به پیمانکار معرفی می کند. کمیسیون مزبور پس از بازدید کارها، هرگاه عیب و نقصی مشاهده نکند تحویل قطعی انجام خواهد گرفت و بلافاصله صورت مجلس مربوط به آنرا تنظیم و تصویب آن به پیمانکار ابلاغ می شود.

9-5- استرداد نصف دیگر وجه الضمان (سپرده حسن انجام کار) :
نصف دیگر وجه الضمان پس از تصویب صورت مجلس تحویل قطعی از طرف کارفرما به پیمانکار مسترد می شود.
بانک **
حسن انجام کار **
توجه !!!
در پایان هر سال مالی درآمد و هزینه پیمان به شکل زیر ثبت می گردد:
هزینه پیمان **
پیمان شماره 20 **
ح دریافتنی – صورت وضعیت تایید شده **
درآمد پیمان **
درآمد پیمان **
هزینه پیمان **
سودوزیان **


بیشتر بخوانیم:
- اهمیت و مزایای انبارداری صحیح
- حسابرسی داخلی چیست؟
- ماده 169 قانون مالیات های مستقیم چیست؟



کلیدواژه‌ها: حسابداری قراردادهای پیمانکاری-موارد مهم در حسابداری پیمانکاری- شرکت پیمانکار- هزینه‌های مستقیم- هزینه‌های غیرمستقیم-روش‌های حسابداری پیمانکاری-حسابداری پیمانکاری- درصد پیشرفت کار- تکمیل پروژه- پیش بینی هزینه‌های احتمالی- کارفرما- پیمانکار-شخص حقیقی یا حقوقی- قرارداد- انواع قراردادهاى پیمانکارى- قرارداد مقطوع- قرارداد امانى- قرارداد بر اساس مواد و دستمزد